Pessinus ören yeri, Ankara-Eskiıehir karayolu üzerinde Sivrihisar yakınlarındaki Ballıhisar'da bulunmaktadır. Pessinus, tanrıların anası Kibele olarak anılan tanrıçanın ünlü kutsal yerleımesiyle birlikte "Rahipler Devleti" ıeklindeki antik bir Frig yerleımesiydi. Ana Tanrıça'nın ıekilsiz taıtan yapılmıı kült heykelinin (Baitylas) gökten indiıine inanılıyordu.
Kent, Bergamalılar'ın egemenliıi altında kalmııtı, fakat Galatlar'ın saldırısına raımen buradaki rahipler sınırlı bir özgürlüıe sahip olabilmiılerdi. Kenti beı Frigyalı ve beı de Galat rahiple birlikte bir baı rahip yönetmiıti. MÖ. 204 yılında Roma senatosunun Pessinus'a elçiler gönderip Kibele'nin kült heykelini Roma'ya getirtmesi ve orada inıa ettirilen bir tapınaıa bu heykelin yerleıtirilmesiyle kent çok büyük bir üne kavuıtu. MÖ. 25 yılında Augustus, Galatia eyaletini kurunca, Pessinus Romalıların yönetimine geçmiıtir.
1967'den itibaren Ghent Üniversitesi'nden Pierre Lambrechts tarafından yürütülen kazı çalıımalarını, günümüzde John Devreker sürdürmektedir.
2005'te, küçük tiyatronun kuzeyinde, tiyatro ile agoranın doıu revaıı arasındaki iliıkiyi anlamak üzere gerçekleıtirilen kazıda, agoranın yıkılmasıyla tiyatronun inıa edilmesi arasında bir evre daha olduıu anlaıılmııtır. Daha önceki yıllarda tahribat tabakasında bulunmuı olan Arcadius sikkeleri, bu evre için MS 392 tarihini olabilecek en erken tarih olarak ortaya koymaktadır. Bu sezon kesinleıen bilgilerden biri de, 209 numaralı duvarın, Frig duvarlarından sonra, bölgedeki en eski duvar olduıudur.
Sivrihisar ile Kayakent arasında yer alan Hamamtepe'deki çalıımalara da devam edilmiıtir. Geçen yıl burada tespit edilen taı "dairelerden" birinin, dikdörtgen planlı bir yapının, belki de pronaoslu küçük bir tapınaıın kalıntıları olduıu anlaıılmııtır. Doıu yamaçta, beı büyük teras üzerinde, 100 m'den fazla uzunluıa ve 1 m eninde iç odalara sahip, dört adet dikdörtgen planlı yapı vardır. Duvarlar çok hasar görmüıtür ancak mermer bloklarla inıa edildikleri anlaıılmaktadır; bunlar yüzeye çıkmıı kaya parçalarından kesilmiı olmalıdır. Yüzey araıtırmasında toplanan keramiklerin çoıu çarkta yapılmııtır ve Frig Döneminden Roma Dönemine uzanmaktadır; az miktarda Tunç Çaıına ait örnek de vardır. Bunlarda bezeme olmamasına karıın, Frig Dönemine ait bazı eıyalarda yazılar ve graffiti ıeklinde bir iıaret ya da ok bulunmaktadır.
Sebasteion'daki 2004 yılı çalıımaları, kuzey-güney teras duvarının tarihlendirilmesi üzerine yoıunlaımııtır; burada Geç Helenistik, Roma ımparatorluk ve Geç Roma olmak üzere üç yapım aıaması tanımlanabilmektedir. ıki küçük mekanı tapınaıın batısındaki duvara yaslanan yapı, Erken Hıristiyanlık Dönemine ait bir yer altı ıapeli olabilir.
Küçük tiyatroda, özellikle de yapının kuzey tarafındaki temellerinde restorasyon çalıımaları yapılmııtır. Buradaki mermer parçaların birçoıu yok olmuıtur. Ayrıca nekropolde de çeıitli çalıımalar sürdürülmüı ve alanda kullanılan malzemenin kaynaıını bulmak üzere mermer numunelerin analizine devam edilmiıtir.
Hamamtepe Yaylası'nın kuzey ve daha yukarıdaki güney kısımlarında yapılan yüzey araıtırmasında, 10 m çapında, yerel taıtan inıa edilmiı altı adet dairesel planlı duvar ile oval planlı bir yapı bulunmuıtur; bunlar Dindymos'un (Murat Daıı) batı yamaçlarında 2002-2003'te bulunan yapılarla benzerdir. Ayrıca, kayaya oyulmuı olan ve Frig mezarı olması muhtemel bir kalıntı daha vardır; bu, yine kayaya oyulmuı bir girintinin (15 x 4 m) yakınında yer alır ve üzerinde libasyon sırasında kullanılmıı olabilecek daire ve dikdörtgen biçimli bir çift yarık bulunur. Yaylanın güney ucundaki mimari parçalar, Pessinus'un Helenistik Dönem surlarına benzer bir teknikle inıa edilmiı kulelere sahip bir surla çevrilidir. Bu bir kaleye benzemektedir ve alanın oldukça stratejik bir noktasına hakim durumdadır. Yüzey araıtırmasında toplanan ve büyük ölçüde el yapımı olan keramiklerin, Helenistik ya da Frig kökenli olduklarını söylemek için henüz erkendir.
 |
