Faruk Tabak, 1953'te Eskişehir'de doğdu. İlk, orta ve lise eğitimini orada tamamladıktan sonra Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nden 1976'da mezun oldu. Bir süre Ankara'da çeşitli mimarlık bürolarında ve Mimarlar Odası'nda çalışan Tabak, lisansüstü öğrenimi için 1981'de ABD'ye gitti ve New York Eyalet Üniversitesi'nin Binghamton'daki yerleşiminden sosyoloji doktorası aldı. Profesör Tabak, 2000'den beri Georgetown Üniversitesi'nde çalışıyordu.14 Şubat 2008 tarihinde vefa etti.
Tabak ölümünden bir hafta önce yayımlanan "Akdeniz'in Kaybolması" başlıklı son kitabına yazdığı önsöze William Yates'ten aldığı "Biten her şey silinip yok olsun" dizesiyle başlamış. Ama "Silinip yok olmadan önce dostlarıma teşekkür etmek istiyorum" diye de devam etmiş. Faruk Tabak'ı bundan iyi yansıtan bir "giriş" düşünmek zor.
Aşağıdaki özette de görüleceği gibi kendisinin bilim alanına yaptığı büyük ve önemli katkıları unutmak olanaksız. Ama Tabak'ı asıl unutulmaz yapan, ince kişiliği, arkadaşlarına gösterdiği sonsuz sabır ve onlara verdiği sınırsız değerdi.
Üniversite yıllarından başlayarak, Faruk Tabak'ı tanıyan hemen herkesin onunla ilgili anlatabileceği bir fedakarlık hikayesi vardır.
Ev taşımaktan doktora tezi yazımına, karşılaşılan kişisel zorluklardan acele olarak Türkçe'ye veya İngilizce'ye çevrilmesi gereken metinlere kadar arkadaşlarının karşılaştığı her zor durumda, yardım istemek için koştukları tek insandı Tabak. Sanki onun yakınlığının, esprilerinin ve içten gülüşünün aşamayacağı darboğaz yoktu. 70'li yıllarda yetişip akademisyenliği seçen neslin en parlak isimlerinden biriydi.
Moğollar'ın birleştirici rolü
Yayınları Moğollar'ın 13. yy. dünya sistemi içindeki yerinden günümüzdeki ABD-Avrupa-Japonya ilişkilerine kadar uzanan çok geniş bir alanı kapsar. Bu yayınların her birinde bizi alışageldiğimiz düşünce biçimlerini sorgulamaya zorlar. Örneğin "Moğol Barışı" başlıklı yazısında, genellikle bir yıkım unsuru olarak görülen Moğollar'ın aslında 13. yy. dünyasında birleştirici bir rol oynadıklarını anlatır.
Tabak'ın 1990'lı yıllarda yayımladığı bir dizi makale ve Çağlar Keyder'le birlikte derlediği "Orta Doğu'da Toprak Mülkiyeti ve Ticari Tarım" başlıklı kitap, Osmanlı tarımının salt devlete vergi üreten bir alan değil, daha geniş bölgesel dinamiklere tabi olarak gelişen dinamik bir sektör olduğunu gösterir.
Eseri ders kitabı oldu
2000'de derleyip yayımladığı "Enformalleşme: Yapı ve Süreç" adlı kitapta ise Tabak, uzun dönemli ve karşılaştırmalı bir bakış açısı kullanır. Enformal işgücü denilen olgunun kapitalist dünya ekonomisinin yapısal bir özelliği olduğunu söyleyip, bu nedenle enformalleşmenin bir kriz göstergesi olarak algılanmaması gerektiğini savunur.
Tabak 2005'te uluslararası ilişkiler ve dünya sistemi ile ilgili alanlarda isim yapmış bir dizi biliminsanını Georgetown Üniversitesi'nde bir konferansta bir araya getirdi. Tabak'ın bu konferansta sunulan bildirileri derlediği "Rakip Olan Müttefikler: Değişen Dünya Sisteminde Amerika, Japonya ve Avrupa" başlıklı kitabı ABD'deki birçok üniversitede ders kitabı olarak kullanılıyor.
Türkçe'ye bir kitabı çevrildi
Faruk Tabak'ın son kitabı "Akdeniz'in Kaybolması: 1550-1870, Bir Coğrafi-Tarih Çalışması" ise zamansız ölümünden bir hafta önce yayımlandı. Tabak, Akdeniz'in öyküsünü, ünlü Fransız tarihçi Fernand Braudel'in "Akdeniz ve Akdeniz Dünyası" adlı klasik eserinde bıraktığı yerden aldı son kitabında.
16. yy.'dan sonra Akdeniz'in bir bölge olarak yaşamaya nasıl devam ettiğini, siyasi birimlerden tarımsal ürün tiplerine kadar her şeyin birbiriyle örtülü olarak geliştiğini gösteren çok zengin ve önemli bir eser bu. Bu önemli yapıtın 46 sayfa tutan kaynaklar bölümünde hem dünyadaki yüksek karbondioksit oranına hem de Ankara keçisinin özelliklerine değinen eserler var. Ne yazık ki şimdiye kadar Faruk Tabak'ın bu yayınlarından sadece Ortadoğu tarımı ile ilgili kitabı Türkçe'ye çevrildi. |
