Enflasyon Ekim ayında üretici fiyatlarında (ÜFE) yüzde 0.57'de kalırken, tüketici fiyatlarındaki artış (TÜFE) yüzde 2.6 ile rekor kırdı.
TÜFE'de, 2003 bazlı endekse göre ölçülen Şubat 2003-Ekim 2008 dönemini kapsayan yaklaşık son altı yılın en yüksek aylık enflasyonu geçen ay ölçüldü. TÜFE'deki yüksek artışla giyim ve ayakkabı ile gıda fiyatlarındaki yüksek artışlar, ÜFE'deki artışın düşük kalmasında ise tarımdaki ucuzluk etkili oldu.
Geçen yılın aynı ayında enflasyon ÜFE bazında yüzde eksi 0.13, TÜFE'de ise yüzde 1.81 çıkmıştı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Ekim ayı enflasyon gerçekleşmelerini açıkladı.
Buna göre Ekim ayında 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Endeksi'nde (TÜFE) bir önceki aya göre yüzde 2.60, Aralık ayına göre yüzde 9.60, geçen yılın aynı ayına göre (yıllık) yüzde 11.,99 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 10.12 artış gerçekleşti.
-GİYİM FİYATLARI AZDIRDI
TÜFE'de ana harcama grupları itibariyle bir ay önceye göre en yüksek artış yüzde 8.46 ile giyim ve ayakkabı grubunda gerçekleşti. Ekim ayında endekste yer alan gruplardan çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 3.93, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 3.91, konutta yüzde 3.79, eğlence ve kültürde yüzde 1.32, lokanta ve otellerde yüzde 1.11, ev eşyasında yüzde 0.39, sağlıkta yüzde 0.04, alkollü içecekler ve tütünde yüzde 0.01 artış olurken, haberleşmede yüzde 0.04, eğitimde yüzde 0.22, ulaştırmada ise yüzde 0.59 düşüş gerçekleşti.
Bir yıl öncesine göre TÜFE'de en yüksek artış yüzde 27.08 ile konut grubunda yaşandı. Lokanta ve oteller (yüzde 14,38), gıda ve alkolsüz içecekler (yüzde 11,60) artışın yüksek olduğu diğer harcama gruplarını oluşturdu.
UZMANLAR NE DİYOR?
HSBC Başekonomisti Murat Ülgen:
"TÜFE'de gıdanın ve mevsimsel değişimlerle giyim kaleminin yukarı yönlü etkisi görülüyor. Kur etkisi (dolar/YTL) beklendiği kadar görülmedi. Muhtemelen önümüzdeki aylarda etkisi yansıyacaktır. Yıllık bazda enflasyon yüzde 11.99 ile 2003 bazlı endekse göre en kötü ikinci seviyede. Enflasyon tarafı olumsuz gidiyor. Merkez Bankası muhtemelen bu ay için faizde bir değişikliğe gitmeyecektir.
Son raporunda gıda etkisinin beklentiler dahilinde olduğunu vurgulamıştı. Ancak kurda daha fazla değişiklik görülmesi halinde tepki verebilir."
Yatırım Finansman'dan Ekonomist Levent Durusoy:
"Hem ÜFE hem de TÜFE'de karşımızda sürpriz rakamlar var. Döviz kurunun ortalama yüzde 20 yükseldiği bir dönemde ÜFE'de sadece yüzde 0.57'lik artış yaşanması dikkat çekici. İmalat sanayindeki fiyatlar, ÜFE'yi aşağı doğru çekmiş gibi görünüyor. Ayrıca tarımda da ciddi bir artış olmamış. Öte yandan TÜFE'de de sürpriz var, çünkü beklenti aralığının en üstünde geldi. Özellikle gıda fiyatlarındaki artış önümüzdeki dönemde problem oluşturabilecek nitelikte. Ancak tüm bu sürpriz sonuçlara karşın Ekim ayı enflasyon verilerinin, Merkez Bankası'nın para politikasında herhangi bir değişikliğe sebep olacak nitelikte olduğunu düşünmüyorum."
Fortis Ekonomisti Erkin Işık:
"Özellikle gıda fiyatlarındaki sert artışın etkisi ile, (TÜFE) anketin üst sıralarında yer alan bizim tahminimizden de yüksek geldi. Ancak temel enflasyon görünümü açısından fazla bir değişiklik getirmiyor. Önümüzdeki aylarda kurlardaki artışın ne boyutta enflasyonu etkileyeceği önemli olacak. Bu ay için kurların etkisi sınırlı kalmış gibi görünüyor. Sonuç itibariyle veriler sonrasında da faiz tahminimizi değiştirmiyoruz. 2008 yılında faizlerin sabit tutulmasını, 2009 yılının ikinci çeyreğinden itibaren toplam 175 baz puan indirim bekliyoruz. Ne var ki yurtdışı piyasalardaki oynaklığın artması sebebiyle, bu tahminlerdeki hata payının da oldukça arttığına dikkat çekmek isteriz."
Akbank Hazine Ekonomisti Seltem İyigün:
"TÜFE verilerine mevsimsellik hariç baktığımızda artış yüzde 0.97. En fazla artan ürünler içinde yeni sezon açılışlarından kaynaklanan giyim ve ayakkabı grubu yer alıyor. İTO verilerine göre en fazla artış da gıda grubundaydı. Bunu genel TÜFE endeksinde de görüyoruz. Bundan sonra TÜFE'yi doğalgaz ve elektrik zamları etkileyecektir. Dolar/YTL kurundaki artış da yansıyacaktır. Kurda çok hızlı bir artış olmaması durumunda faiz artışı beklemiyoruz. 2009 birinci çeyrek sonuna kadar mevcut koşullarda indirim de beklemiyoruz. Temkinli duruş sürecektir."
-EN YÜKSEK ARTIŞ KASTAMONU, ÇANKIRI VE SİNOP'TA
Ekim ayında TÜFE'nin aylık bazda en yüksek artış gösterdiği bölge yüzde 3.76 ile Kastamonu, Çankırı, Sinop oldu. Aralık ayına göre (on aylık) en yüksek artış yüzde 12,66 ile Erzurum, Erzincan, Bayburt bölgesinde, geçen yılın aynı ayına göre en yüksek artış yüzde 14,62 ile Van, Muş, Bitlis, Hakkari bölgesinde ve on iki aylık ortalamalara göre en yüksek artış ise yüzde 12,11 ile Van, Muş, Bitlis, Hakkari bölgesinde gerçekleşti.
Ekim ayında endekste kapsanan 454 maddeden 82'sinin ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 289'unun ortalama fiyatlarında artış, 83 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş kaydedildi.
-ÜRETİCİ FİYATLARI TARIMDA DÜŞTÜ
Üretici fiyatlarında (ÜFE) aylık değişim yüzde 0,57 olarak gerçekleşti. Fiyatlar Ekim ayında tarımda yüzde 0.26 düşerken, sanayide yüzde 0.76 artış gösterdi.
ÜFE'de on aylık artış yüzde 12,11, yıllık artış yüzde 13,29 ve on iki aylık ortalamalara göre artış yüzde 12,03 olarak gerçekleşti.
Tarım sektörü endeksinde, on aylık artış yüzde 4,16, yıllık artış yüzde 4,95 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 13,86 oldu. Sanayi sektöründe ise on aylık artış yüzde 14,08, yıllık artış yüzde 15,36 ve on iki aylık ortalamalara göre artış yüzde 11,60 düzeyinde gerçekleşti.
Sanayinin üç sektöründen madencilik ve taşocakçılığında yüzde 1,21, elektrik, gaz, su sektöründe yüzde 9,72 artış, imalat sanayinde yüzde 0,05 düşüş yaşandı.
ÜFE sonuçları sanayinin alt sektörleri bazında değerlendirildiğinde en yüksek aylık artışın yüzde 14,03 ile metal cevheri imalatı alt sektöründe gerçekleştiği görüldü. Bunu elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı (yüzde 11.06), tıbbi, hassas ve optik aletler imalatı (yüzde 10.23), büro makineleri imalatı (yüzde 8.76), iletişim teçhizatı imalatı (yüzde 7.45), taşocakçılığı ve diğer madencilik ürünleri (yüzde 5.17), elektrikli makine ve cihazları imalatı (yüzde 3.41), tekstil ürünleri imalatı (yüzde 3.34), maden kömürü ve linyit (yüzde 3.13), kimyasal ürünlerin imalatı (yüzde 3.03) alt sektörleri izledi.
Buna karşılık Ekim ayında ham petrol ve doğal gaz çıkarımı yüzde 8.06, kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı yüzde 6.62, ana metal sanayi yüzde 4.74, gıda ürünleri ve içecek imalatı yüzde 0.24 ile önceki aya göre en yüksek fiyat düşüş yaşanan alt sektörler oldu.
Ekim ayında endekste kapsanan 756 maddeden 204'ünün ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 370'inin ortalama fiyatlarında artış, 182'sinin ortalama fiyatlarında ise düşüş yaşandı. |
